برآوردی جدید نشان میدهد راه شیری تقریبا میزبان ۶ میلیارد سیارهی زمینمانند است؛ درحالیکه تاکنون فقط یک کاندید بالقوه برای پشتیبانی از حیات پیدا کردهایم.
در سال ۲۰۰۹، تلسکوپ فضایی کپلر بهطورمداوم تقریبا به ۲۰۰ هزار ستاره در گوشهی کهکشان راه شیری چشم دوخته بود. این رصدخانه با موقعیتیابی سیارههای سنگی کوچک در مناطق معتدل ازنظر گرما و خورشیدهای زرد و درک میزان منحصربهفردبودن زمین در کل جهان، بهدنبال مکانهایی میگشت که ممکن بود میزبان حیات باشند. هرچند مأموریت این تلسکوپ عرصهی مطالعهی سیارههای فراخورشیدی را متحول کرد، اهداف اصلی مدنظر تا حد زیادی تحقق نیافت. بروز نقصی فنی در سال ۲۰۱۳ مأموریت اولیهی کپلر را کوتاه کرد و اخترشناسان بعدها در مجموعهدادههای بهدستآمده، تنها یک سیارهی زمینمانند شناسایی کردند.
یک دهه بعد، پژوهشگران درنهایت در حال نزدیکشدن به یافتن پاسخ برای برخی پرسشهای مطرحشدهی کپلر هستند. سیارههای زمینمانند احتمالا نایاب هستند؛ اما نهچندان زیاد؛ زیرا بهنقل از تجزیهوتحلیلی تازه از دادههای کپلر که ماه مه در نشریهی اخترفیزیکی منتشر شد، تقریبا از هر پنج ستارهی زرد، یکی ممکن است یک سیارهی مشابه با زمین داشته باشد. اگر نتیجهگیری پژوهشگران درست باشد، راه شیری احتمالا خاستگاه نزدیک به ۶ میلیارد سیارهی زمینمانند است. تاکنون، ۴ هزار سیارهی فراخورشیدی احتمالی را شناسایی کردهایم که ازاینبین، تنها یکی به زمین آبی ما شباهت دارد؛ پس سایر سیارهها کجا هستند؟
دیرک شولز ماکو، اخترزیستشناس در دانشگاه فنی برلین، میگوید سیارههای واقعا زمینمانند بهخودیخود در جایی پنهان نشدهاند؛ بلکه صرفا تلسکوپهای ما هنوز برای پیداکردن آنها بهاندازهی کافی حساس نیستند. اگر ستارهشناسان میخواهند زمین دوم را پیدا کنند، پژوهشها حول محور تعدد چنین جهانها، به تلسکوپهای آتی بهترین فرصت را برای موفقیت میدهند.
در بستر معنایی کنونی از سیارههای فراخورشیدی، عبارت «زمینمانند» لزوما به نقطهی کمرنگ آبی دلالت نمیکند. از نگاه تلسکوپ، اصلا نقطهای آبی وجود ندارد و هرآنچه بهنظر میآید، صرفا افت نور گاهبهگاه ستاره همزمان با گذر سیاره از مقابل آن است. بااینحال، پژوهشگران با رصد همین افت نورها توانستهاند حقایق مهمی را دریابند. بهعنوان مثال، سوسو عمیق نمایانگر سیارههای غولپیکر است و افت نور مکرر نشان میدهد سیاره در مداری کوچک و نزدیک به ستاره میچرخد. سیاره درصورتی لقب زمینمانند را میگیرد که خصوصیاتی منحصربهفرد آن را در منطقهای بهنام کمربند حیات قرار داده باشد؛ محدودهای مطبوع که در آن، گرمای ستاره به آب سطحی امکان میدهد بهشکل مایع باقی بماند.

موضوعات: علمی
